Chamanee Darshika

"දේශපාලනඥයන් ඔය ලීසිං සමාගම් වල කොටස් කරුවන් බවට පත් වෙලා තියෙනවා. ඒ නිසා තමයි මොවුන් නිසියාකාරව ක්‍ර මවත් වැඩපිළිවෙළක් ගෙන එන්නේ නැත්තෙ". " ලී සිං ආයතනයත් එක්ක පොලිසිය ඉන්නවා, නීතිඥය ඉන්නවා, පාතාල ලෝකය ඉන්නවා. වාහනය අරගෙන යන්නෙ පාතාල ලෝකයේ මිනිස්සු ඇවිල්ල පහර දීල, බය කරලා. ලීසිං ක්‍ර මය කියල කියන්නෙ මාෆියාවක්. සම්පූර්ණ වගකීම රජය සහ මහ බැංකුව බාරගන්න ඕන. මේ පාර්ලිමේන්තුවේ ඉන්න 225 නඩත්තු කරන්නේ මේ අපි වගේ ලීසිං ආයතනවලින් ණය වෙච්ච, ණයට හිර වෙච්ච මිනිස්සු හම්බු කරන බදු මුදලින්. ජනාධිපතිතුමා මේ රටේ දුප්පත්කම තුරන් කරන්න උත්සාහ කරනවනං කවමදාවත් ඒක සිදු වෙන්නේ නෑ. ලීසිං නිසා ජීවිතය එපා වෙච්ච සහ ඇතිවෙච්ච ප්‍ර ශ්නත් එක්ක 8704 දෙනෙක් මැරිලා තියනවා. අපි මෙම ලබන මාසේ 6 වනදින විශාල ජනතාවක් සමඟ රජයට බල කිරීමක් කරනවා. ලංකාවේ මේවන විට වාහන ලක්ෂ 80කට අධික ප්‍ර මාණයක් තියෙනවා. ඒ වගේම 90%කට අධික වාහන ප්‍ර මාණයක් ලීස් කරලා තමයි අරන් තියෙන්නේ. එතකොට මේ ලීසිං කරලා අරන් තියන වාහන හිමිකරුවන් ලීසිං ආයතනයේ ග්‍ර හණයට නතු වෙලා තියෙනවා. ඒ නතු වීම තුළ වාහනයක් අරගෙන යම් කිසි කර්මාන්තයක්...

ජයදේව උයන්ගොඩ (Image source: groundviwes.org) 'සමාජයේ අපි ⁣⁣ඔක්කොම සමානයි?' පුරවැසිභාවය යනු මනුෂ්‍යයින්ට තමන් සාමාජිකත්වය දරණ දේශපාලන සමාජ⁣යෙන්, එනම් රාජ්‍යයෙන් , තමන් වෙත සමානත්වය, අයිතිවාසිකම් සහ යුක්තිය යන අයිතිවාසිකම් ඉල්ලා සිටීමේ අයිතිය (the right to demand rights) ලබාදෙන්න්කි. ඒ අනුව පුරවැසිභාවය යනු මනුෂ් ‍ යයින්ට අයිතිවාසිකම් ඉල්ලා සිටීමේ සහ ලැබීමේ අත්‍යවශ්‍ය පූර්ව කොන්දේසියයි. වර්තමානයේ පුරවැසිභාවය පිලිබඳ න්‍යාය අර්බුදයකට මුහුණ පා සිටින බව සහ එම අර්බුදය ඉදිරියේ එම න්‍යාය යලි සකස් කිරීමට පාත්‍ර වී තිබේ. මෙහි පසුබිමේ දේශපාලන ප්‍ර වනතා තුනක් තිබෙන බව අපට හදුනා ගත හැකිය. එහි පළමු වැන්න නම්, සමාජයේ ඇති වාර්ගික සහ සංස්කෘතික අනන්‍යතා , ශාරීරික මානසික හැකියාව, ලිංගිකමය යොමුව ආදී වශයෙන් මනුෂ්‍ය ප්‍රජාව අතර ඇති විවිධත්වය (diversity) සහ වෙනස්කම් (differences) සමග පුරවැසිකමින් අපේක්ෂා කරන 'සමානාත්මාවය' පිලිබඳ නිෂ්ඨාව සමහන් කිරීමට සිදුවීමයි. සමානාත්මතාවය පිලිබඳ සාම්ප්‍ර දායික දේශපාලන න්‍යායික තේරුම් ගැ නීම ගොඩනගා තිබුනේ 'සියලු ම මනුෂ්‍ය යින් එක සමාන...

Image: https://www.wbur.org 'අනාගතයේ සිදු වන්නේ කුමක්ද.. ?  එය අපට හොඳින් දැකබලා ගැනීමට හැකිවනු ඇත' මිනිසා සොබාදහම අත්තනෝමතික ලෙස තමාගේ පාලනයට යටත් කරගැනීමට දරණ උත්සාහය නූතන ශිෂ්ටාචාරයේ අකාරුණිකත්වය මනාවට ප‍්‍රකට කරයි.  සොබාදහම   නූතන කාර්මික ශිෂ්ටාචාරයේ සියවස් හතරක දෛනික  පහරකෑමට ලක්වුණි. එහිදී සිදු වු පාරිසරික දූෂණය  සතුන් වද වී යාමට, ජල සම්පත් සිදී යාමට  මෙන්ම  ගෝලීය උණුසුම වැඩිවීම ආදී සියලූ ආකාරයේ විනාශයන් සඳහා හේතු විය. නමුත් දැන් උදාවී ඇති තත්වය මෙතෙක් සිදු වූ ක‍්‍රියාකාරීත්වයේ ප‍්‍රතිපක්ෂයයි. එනම් නූ තන තාක්ෂණයට අභියෝග කිරීමට ඇසට නොපෙනෙන කොවිඩ්  19 වෛරසයට හැකිවී තිබීමයි. අප මේ සදහා මුහුණ දෙන්නේ කෙසේද? එසේ ම අනාගතයේ දී කටයුතු කළ යුත්තේ කෙසේද? මා ඒ සඳහා ප‍්‍රවේශයක් ලබා ගැනීමට සොබාදහම අපේ කොටසක් ලෙස සැලකීම වෙනුවට අප ද එහි ම අඩංගුවක් ලෙස තේරුම් ගැනීමට යෝජනා කරමි. පරිසරය සහ මානවයා පිළි බදව සිදුකෙරෙන සාකච්ඡාවේ  දී සිහියට නැඟන්නේ සියැටෙල් නම් ආ දරනීය මිනිසා ය. සොබාදහම වෙනුවෙන් ආදරය, කරුණාව නිර්ලෝභීව මුදාහල...

Image Source:Internet, RobertoOstiPanopticon "ඇබිත්ත ඇබිත්ත කාපං හරියට ඉවරනවට ලෝබයි වගේ. දුප්පත් මිනිස්සු කන්නේ එහෙමයි".          මිෂෙල් ෆූකෝ විසින් Discipline and Punish (The birth of the Prison )නම් ග්‍රන්ථය රචනා කිරීමෙන් නූතනත්වය ආරම්භයේ දී ඉන්පෙර පැවති දඬුවම් කිරීමේ (Punish)සිට විනයගත කිරීම (Discipline) දක්වා  සමාජය විකාශය වූ ආකාරය පෙන්වා දෙයි. ග්‍රන්ථයේ Panopticism  නම් අනු කොටසේ ජෙරමි බෙන්තම් විසින් ආකෘතිගත කරන ලද Panoptic නම් ගොඩනැගිල්ල පිලිබඳ ව විග්‍රහ කරයි. මෙම ගොඩනැගිල්ල කේන්ද්‍රයේ නිරීක්ෂණ කුළුණකික්(අදුරු බැවින් සිරකරුවන්ට කිසිවක් නොපෙනේ) හා පරිධිය කවාකාර ගොඩනැගිල්ලකින් සමන්විතයි. කවාකාර කොටසේ සිරකරුවන් (උන්මත්තකයින්, රෝගීන්, වරදකරුවන්, කම්කරුවන්, ශිෂ්‍යයන්...) රැඳවීමටත්, විශාල පිරිසක් කේන්ද්‍රයේ වූ තනි නිලධාරියෙකු විසින් නිරන්තර නිරීක්ෂණයට ද භාජනය වේ. මෙහිදී කුටිය තුළ ඇති පුළුල් කවුළු වෙත පතිත වන ආලෝකධාරා සිරකරුවාගේ කුමන ආකාරයේ හැසිරීමකට හෝ නිරීක්ෂකයාගෙන් මිදීමට ඉඩ නොදේ( බිත්ති මත පතිත සෙවනැල්ල නිරීක්ෂණය මගින්). මෙහිදී සිරකරුවා...

View from inside an individual cell towards the tower at the centre එසේනම් මේ ආකාරයට පුද්ගල අනන්‍යතාවයන් තහවුරු කරමින් රාජ්‍ය විසින් ගෙන යනු ලබන ක්‍රියාකාරීත්වය(අවේක්ෂණය) තුළ ඉදිරිපෙළට යාමට නියමිත චූදිතයා වන කලාකරුවාට මුහුණපෑමට සිදුවන අභියෝගයේ තරම පසක් නොවේද? ජෙරමි බෙන්තම් විසින් නිර්මාණය කරන ලද panopticon නැමති ගොඩනැගීම සිරකරුවන් රැඳවීමේ අපේක්ෂාවෙන් ඉදිකරන ලද්දකි. මෙම කවාකාර ගොඩනැගිල්ලේ කේන්ද්‍රය කුළුණකින් සමන්විතයි. එහි වන නිලධාරියෙකු විසින් පරිධියෙහි කුටිවල සිටින සිරකරුවන් නිරීක්ෂණය කරයි. කුටි පුළුල් ජනෙල් වලින් සමන්විත වේ. මෙහිදී කුටි වෙතට එල්ල වන ආලෝකය තවදුරටත් නිරන්තර නිරීක්ෂකයෙකු මෙන් ක්‍රියාකරයි. එහිදී සෙවනැල්ල තුළින් පවා සිරකරුවන්ගේ ක්‍රියාකලාපය කුළුණ වෙත දෘශ්‍යමාන වේ. මෙය පුංචි නාට්‍යගාරයක් වැනිය. සෑම පුද්ගලයෙකුට ම තමාගේම කුටියක් හිමි වේ. එසේම සිරකරුවන්ට දෙපස ඇති බිත්ති දෙක හේතුවෙන් අනෙක් සිරකරුවන් සමග සම්බන්ධ වීම අහුරා ඇත. සිරකරුවන්ට කිසිවක් නොපෙනේ. එසේම ඔහු තොරතුරු වල වස්තුව බවට හා සන්නිවේදනයේ විෂයක් බවට පත්වේ. මෙසේ අවේක්ෂණයට(monitoring) භාජනය වීම අප අද ම...

Departure – (Max Beckmann) වෛෂයික හා සංස්කෘතිකමය වශයෙන් පුද්ගලයෙකු සිදුකරන නිර්මාණයක් සඳහා ආත්මීය කුසලතා ක්‍රියාත්මක වන හෙයින් ද ඕනෑ ම දාර්ශනික, සමාජ විද්‍යාත්මක, විද්‍යාත්මක හෝ කලාත්මක නව නිපැයුමක් දුර්ලභ ගනයේ අහම්බයකි. කලාකරුවාගේ ක්‍රියාකලාපය නිර්ණය කරනු ලබන්නේ සමාජ සංස්ථාවෝ අතර ගැටුම විසිනි. මෙකී තත්වය අවබෝධ කරගන්නා ප්‍රමාණය අනුව කලාකරුවා නිරායාසයෙන්ම විප්ලවයේ හවුල්කරුවා බවට පත්වන්නේ ය.

"මේ යථාර්ථය තේරුම් ගත් විට අප රටේ හිරු උදාකර දීමට අහස සූදානම් වනු ඇත". සිංහලයෙක් යනු කුමක්ද? තීර්ත රෙඩ් ඩොට් කලාගාරයේ  කදිර් ස්මයිලි සමඟ පැවති සාකච්ඡාවක් තුළින් ශ‍්‍රී ලංකාව සිංහල ජාතිය මුල්කරත් රාජ්‍යක් ලෙස ගොඩනැගී පැවතීමේ ප‍්‍රාථමික කොන්දේසිය වන්නේ ම මෙරට සුළුතර ජාතීන්ගේ පැවැත්ම බව නැවතත් අවධාරණය කෙරුණි. ඉතාම සංකීර්ණ මෙම සහසම්බන්ධය ඔහු පැහැදිලි කරන්නේ ගැහැනියක් යනු කුමක්ද? යන ප‍්‍රශ්නය උදාහරණ ලෙස දක්වමිනි. ස්ත‍්‍රී විමුක්තිකාමීන් ඉල්ලා සිටින විමුක්තිය උදාකරලීමට ද අකමැත්තෙන් වුව පුර්ෂ මූලිකත්වය හැමවිටම ඒ වනවිටත් පිළිිගෙන සිටිය යුතු බව ඔහු පවසයි. ජෝන් ලොක් පවා ලිංගභේදය හඳුන්වන්නේ පිරිමියා සහ බිරිඳ ලෙසයි. එනම් පිරිමියාට සාපේක්ශව ගැහැණිය අර්ථකථනය කිරීමයි. එසේනම් වෙනස පිලිගැනීම තුළින් ඒකීයත්වයක් ගොඩනැගීමේ මෙම වියවුලට මුහුණදීමට අප සවිඥානිකව කටයුතු කළයුතු නොවේ ද? මන්ද මේ පිලිබඳව අවබෝධයකින් යුතුව කටයුතු කරන්නා හා එසේ නොමැති වූ ජාතිවාදියා හෝ පුරුෂෝත්තමවාදියා යනු ප‍්‍රායෝගික තලයේදී පැහැදිලිව හඳුනාගත හැකි පාර්ශව දෙකකි. අප මෙලෙස අනෙකාට සාපේක්ශ ව තම පැවැත්ම තහවුරු කරගෙන ඇති  බව ල...

"කුවේණිය මා දකින්නේ මෙලොව සදාතනික ගැහැණිය ලෙසයි"   “ ලග්ගල පුරුෂයෝ ඔවුන්ගේ ගැහැනුන්ට සහජ දුර්වලතා කිහිපයක් ඇතැයි සිතති. මෝහනය - ගැහැනු පහසුවෙන් ලිංගිකව පෙළඹෙන , එමඟින් පුරුෂයන් කාමාශාවෙන් අනාචාරයට බඳවා පවුලේ සමෝදානයට එල්ලවන තර්ජනයකි. අවිශ්වාසය - කිසියම් ගැහැනියක් බිරිඳ වේවා , මව වේවා විශ්වාස කළ නොහැකිය. ගැහැනු ජරා මෙන්ම අපවිත්‍ර ද වෙති.” මෙම අදහස ගණනාථ ඔබේසේකර විසින් ඔහුගේ ග්‍රන්ථයක සටහන් කරන ලද්දකි. අංක තුනක මන:කල්පිතයක් ලෙස හෙන්රි ජයසේන විසින් “කුවේණි” නාට්‍ය  1962 දී රචනා කරන ලදී. මෙම නාට්‍යයෙන් නිරූපණය වන්නේ කුවේණිය ගැන ප්‍රථම වරට ලියැවුණු මහාවංශයට ඉඳුරා ම වෙනස් වූ කුවේණියකි. ඔහු සිදු කර ඇත්තේ ඉතිහාස කතාවක් නටා පෙන්වීම වැනි සුලබ ගනයේ කාර්යයක් නොවේ. මහාවංශයට අනුව කුවේණිය යක්ෂනියකි. මන්ත්‍ර මායාවන්හි නිපුන වූ මායාකාරියකි. එසේ ම බුදුන්වහන්සේ සක්දෙව් රජු අමතා කුවේණියගෙන් විජයට ආරක්ෂාව සැපයීමට උපදෙස් දුන් බව ද මහාවංශයේ කියැවේ. හෙන්රි ජයසේන කුවේණියට නව අර්ථකතනයක් සපයමින් සිදුකර ඇත්තේ රැඩිකල් ක්‍රියාවක් වුවද ඒ තුළින් පුරුෂයාට මෙන්ම ස්ත්‍රිය සතු වියහැකිභාවය ප්‍රකා...